Wyobraź sobie tę chwilę: siadasz przy stoliku w uroczej restauracji zawieszonej na klifie nad oceanem, w gwarnej uliczce starego miasta w Funchal, pośród pachnących laurem maderyjskich lasów albo na złotej plaży Porto Santo. Co jako pierwsze ląduje przed Tobą na stole?
Zanim jeszcze zobaczysz kelnera, Twoje zmysły atakuje intensywny zapach czosnku i świeżej pietruszki. Patrzysz na płaski, ciepły, okrągły bochenek i pytasz z zaciekawieniem: „Co to takiego?”.
Odpowiedź brzmi zaskakująco: Bolo do Caco, czyli dosłownie… „ciasto z łupka”. Ciasto? Tak, dokładnie! Ale wystarczy jeden kęs, by przestać pytać o nazwę. Wystarczy spróbować, by w jednej sekundzie stać się jego największym fanem.
Małe co nieco o Bolo do caco
Nazwa tego chleba jest ściśle związana z jego historią. Wypiekano go na archipelagu już w XV wieku, u progu kolonizacji wysp Makaronezji odkrytych w 1418 roku. W tamtym czasie najcięższe prace wykonywali niewolnicy sprowadzani z Afryki Północnej. To właśnie oni przynieśli ze sobą przepis na prosty chleb, który można było przygotować na bazaltowej płycie kładzionej bezpośrednio na rozżarzonych węglach.
Wówczas zwykli ludzie nie mogli budować pieców w swoich domach – prawo do ich posiadania zarezerwowane było wyłącznie dla szlachty i duchowieństwa. Ponieważ możni pobierali wysokie podatki za korzystanie z pieców, uboższa część społeczeństwa musiała wykazać się sprytem. Tak narodziło się Bolo do Caco, które sprytnie nazwano „ciastem” (bolo), aby uniknąć opłat za wypiek chleba. Czy to nie genialne?
Niektórzy doszukują się korzeni tego przepisu jeszcze u starożytnych Hebrajczyków, jednak wersja z Madery ma w sobie coś absolutnie wyjątkowego. Klasyczne ciasto chlebowe składa się z mąki, wody i drożdży, ale na wyspie pszenica była towarem deficytowym. Ze względu na stromy teren uprawiano jej niewiele, a większość zapasów rezerwowano dla statków płynących na zachód, które na Maderze uzupełniały prowiant.
Jaki składnik dodano więc do ciasta, aby zaoszczędzić na cennej mące? Roślinę, która na tutejszych polach radzi sobie doskonale i smakuje wybitnie: bataty, czyli słodkie ziemniaki! To właśnie dlatego przygotowanie Bolo do Caco zaczyna się od ugotowania lub upieczenia batatów. Wymieszane z ciastem nadają mu niezrównaną miękkość i subtelną, słodkawą nutę.
Bolo do caco - z czym to się je?
Muszę przyznać otwarcie: kuchnia Madery jest specyficzna i nie każdemu przypadają do gustu tutejsze dania. Połączenia smaków bywają kontrowersyjne, a tradycyjne receptury potrafią zaskoczyć kogoś przyzwyczajonego do klasyki. Jednak Bolo do Caco całkowicie wyróżnia się na tym tle. To kulinarny pewniak, nad którym moi rodzice i znajomi zawsze się zachwycają, a moje dzieci wręcz za nim przepadają – jak same mówią, mogłyby się nim żywić przez cały czas!
Nadal trwa żywa dyskusja, czy Bolo do Caco narodziło się na Maderze, czy na Porto Santo. Większość mieszkańców archipelagu przyznaje jednak, że to właśnie wersja ze „złotej wyspy” smakuje najlepiej. Niektórzy z uśmiechem dodają, że wynika to z prostego faktu: Maderyjczycy spędzają tam wakacje, a jak wiadomo – odpoczynek to najlepsza przyprawa na świecie!
Ten wyjątkowy chleb znajdziesz na każdym kroku. Jest nieodłącznym elementem wiejskich festynów, gdzie za pomocą jego kawałków zdejmuje się z rusztu soczystą wołowinę z espetady. W restauracjach najczęściej pojawia się jako przystawka, podawana na ciepło i obficie posmarowana aromatycznym masłem czosnkowym, lub jako dodatek do skwierczącej patelni pełnej grillowanych skałoczepów (lapas).
W wielu lokalnych barach Bolo do Caco awansuje do roli pełnoprawnego dania głównego. Serwowane ze smażonym stekiem, serem, szynką, sałatą, pomidorem i jajkiem sadzonym tworzy tutejszą odmianę fast foodu – prawdziwą kulinarną instytucję. Chleb ten świetnie komponuje się również z filetem z ryby espada, duszoną w sosie pomidorowo-cebulowym ośmiornicą, a nawet w wersji wegetariańskiej – z omletem z cebulą i pietruszką. Niezależnie od dodatków, jedno pozostaje niezmienne: towarzystwo wszechobecnego masła czosnkowego.
Gdzie zjeść bolo do caco
Tak jak wspomniałem wcześniej, Bolo do Caco jest na Maderze tak popularne, że z pewnością trafisz na nie bez trudu. W zasadzie każdy bar i każda restauracja na wyspie ma je w swojej ofercie – to absolutny standard i kulinarny fundament Madery.
Co więcej, samo Bolo do Caco, czyli gotowy chlebek, możesz bez problemu kupić w lokalnych sklepach, na przykład w sieci Pingo Doce. To świetna opcja, jeśli chcesz zabrać cząstkę Madery ze sobą do Polski! W domu wystarczy przygotować aromatyczne masło czosnkowe i gotowe. Pamiętaj jednak o jednej ważnej rzeczy: taki chlebek trzeba zjeść możliwie szybko – zazwyczaj 3-4 dni po zakupie zaczyna się już psuć.
Istnieje jednak kilka kultowych lokali i sprawdzonych punktów, które uczyniły z wypieku tego przysmaku prawdziwą sztukę. Jeśli szukasz autentycznych doznań, koniecznie sprawdź te miejsca:
Funchal i okolice
Casa Bolo do Caco – absolutny klasyk w samym sercu stolicy.
A Arte Do Bolo Do Caco – miejsce, gdzie do tradycyjnego przepisu podchodzi się z niemal artystyczną precyzją.
Padaria do Calhau – urocza piekarnia przy starym mieście (Zona Velha); często można tu trafić na chleb prosto z pieca.
Bolo do Caco, Gelados – intrygujące połączenie tradycyjnego wypieku z… ofertą lodziarni.
O Velho da Madragoa – legendarny przystanek dla fanów Prego (Bolo do Caco ze stekiem).
Mercado dos Lavradores – na słynnym targu rolnym znajdziesz stoiska serwujące gorące chlebki prosto z blachy – idealne na szybką przekąskę wśród egzotycznych zapachów.
Inne części Madery
Bolo Do Caco Da Calheta (Arco da Calheta) – świetny punkt postojowy podczas wycieczek wzdłuż południowego wybrzeża.
Bolo do Caco Bar & Grill (Sao Jorge) – doskonała opcja, jeśli zwiedzasz północną część wyspy.
Bolo do Caco w Porto Moniz – obowiązkowy posiłek po kąpieli w słynnych naturalnych basenach wulkanicznych.
Restaurante Snack Bar Faísca (Ribeiro Frio) – idealne miejsce na regenerację po trekkingu w lasach laurowych.
Restaurante Santo Antonio (Estreito de Câmara de Lobos) – lokal słynący z wybitnej espetady, do której serwują Bolo do Caco idealnie skrojone pod aromatyczny sos mięsny.
Wyspa Porto Santo
Snack Bar De Bolo Do Caco (Vila Baleira) – kwintesencja smaku na „złotej wyspie”.
Nico’s Bolo do Caco (Vila Baleira) – miejsce uwielbiane przez lokalsów, słynące z doskonałej jakości ciasta.
Moja wskazówka: Najlepsze Bolo do Caco to takie, które parzy w dłonie! Jeśli zobaczysz na ulicy budkę z kolejką, w której chlebki pieką się na bieżąco – bierz w ciemno. Jedzony „z ręki” smakuje najlepiej.
Przepis na bolo do caco
Nie martw się, jeśli nie masz w kuchni kamiennej płyty ani dostępu do ogniska – patelnia, zwykła kuchenka i piekarnik w zupełności wystarczą. Choć domowy wypiek może nie smakować identycznie jak ten nad oceanem, to gwarantuję, że każdy kęs przywoła najpiękniejsze wspomnienia z Twoich wakacji na Maderze!
Warto wiedzieć, że klasyczne Bolo do Caco, jakie znajdziesz w lokalach na Maderze, przygotowuje się z batatów. To właśnie one nadają ciastu tę charakterystyczną, naturalną słodycz i wilgotną strukturę. Istnieją jednak również popularne przepisy bazujące na zwykłych ziemniakach z dodatkiem cukru, które pozwalają uzyskać zbliżony efekt w domowych warunkach.
Składniki:
250 g mąki pszennej
150 g tłuczonych ziemniaków (lub batatów dla klasycznego smaku)
10 g świeżych drożdży piekarskich
1 łyżeczka drobnej soli
1 łyżka cukru (szczególnie jeśli używasz zwykłych ziemniaków)
Ciepła woda (dodawana stopniowo)
Dodatki (Masło czosnkowe):
3 łyżki miękkiego masła
1 zmiażdżony ząbek czosnku
Posiekana natka pietruszki
Gotowe! Zmieniłem ziemniaki na bataty w instrukcji, zachowując ten sam sprawdzony proces przygotowania.
Przygotowanie krok po kroku:
Przygotuj bataty: Rozgrzej piekarnik do 180°C. Umyte bataty owiń (w całości, ze skórką) folią aluminiową i piecz przez około godzinę, aż będą miękkie. Po upieczeniu obierz je i dokładnie rozgnieć na gładką masę.
Zrób rozczyn: Rozpuść drożdże w niewielkiej ilości ciepłej wody, dodaj cukier, wymieszaj i odstaw na chwilę, aż zaczną pracować.
Wyrób ciasto: Do miski wsyp mąkę oraz sól, dodaj masę z batatów i rozrobione drożdże. Całość mieszaj, stopniowo dolewając ciepłą wodę, aż uzyskasz zwartą masę.
Wyrastanie I: Zagniataj ciasto przez około 10 minut, aż stanie się elastyczne. Odstaw je w ciepłe miejsce pod przykryciem do momentu, gdy podwoi swoją objętość.
Formowanie: Wyrośnięte ciasto przełóż na blat, ponownie krótko zagnieć i podziel na 6 równych części. Każdą z nich spłaszcz tak, aby przypominała gruby naleśnik. Niektórzy twierdzą, że Bolo do Caco zyskuje na smaku, jeśli zagniecie się je po raz trzeci – możesz to sprawdzić!
Wyrastanie II i pieczenie: Gotowe placki zostaw do wyrośnięcia na kolejne 15 minut. Następnie piecz je na bardzo gorącej, suchej patelni (najlepiej żeliwnej) lub na kamieniu do pizzy, aż będą rumiane z obu stron.
Masło czosnkowe: W międzyczasie połącz miękkie masło z czosnkiem i natką pietruszki na gładką masę.
Podanie: Ciepły chleb przekrój, obficie posmaruj masłem czosnkowym i rozkoszuj się smakiem Madery we własnym domu.
Ale wiecie, że bataty po portugalsku to ziemniaki? I z tego co sprawdzałam i pytałam, to bolo do caco jest robiony z dodatkiem właśnie tych zwykłych, a nie słodkich ziemniaków
Bolo do caco jest lekko słodkawe i robiąc je z ziemniaków nawet dosłodzić ych nie będzie to taki sam smak jak z batatów. Klasyczne bolo robi się z batatów czyli batata dolce.